شب یلدا 2026 در ایران، سهشنبه شب 21 دسامبر 2026 (30 آذر 1405) برگزار میشود. شب یلدا یا چله بزرگ، طولانیترین شب سال در نیمکره شمالی است و یکی از قدیمیترین جشنهای ایرانی به شمار میرود. خانوادههای ایرانی این شب را با خوردن انار، هندوانه، آجیل خشک و فال حافظ سپری میکنند.
مرجع سریع: شب یلدا 2026
| فیلد | مقدار |
|---|---|
| تاریخ | سهشنبه 21 دسامبر 2026 (شب پنجشنبه شد) |
| تقویم هجری شمسی | 30 آذر 1405 |
| نام دیگر | چله بزرگ، شب چله |
| رویداد نجومی | انقلاب زمستانی نیمکره شمالی |
| طول شب در تهران | حدود 14 ساعت 12 دقیقه |
| تعطیلی رسمی | خیر (در ایران رسماً تعطیل نیست) |
| سال آینده | 21 دسامبر 2027 / 30 آذر 1406 |
چرا 21 دسامبر؟
شب یلدا با انقلاب زمستانی (winter solstice) همزمان است — لحظهای که خورشید کمترین زاویه ارتفاع را در آسمان نیمکره شمالی دارد. این پدیده باعث میشود طولانیترین شب و کوتاهترین روز سال رخ دهد.
تاریخچه:
- پیش از زرتشتیگری — تعطیلات یلدا در ایران باستان احترام به میترا (خدای نور) داشت
- زرتشتیگری (~ 1500 پ.م. تا کنون) — این شب به عنوان آغاز رشد روزها و پیروزی نور بر تاریکی شناخته شد
- پس از اسلام (~ 651 م) — جشن یلدا حفظ شد، خصلت زرتشتی و باستانی به فرهنگ ایرانی تبدیل شد
- امروز — یلدا یکی از مهمترین جشنهای فرهنگی ایران، تاجیکستان، افغانستان و کشورهای آسیای میانه است
رسوم سنتی شب یلدا
1. انار
انار میوه نمادین یلدا است:
- رنگ سرخ نشانه طلوع و نور
- دانههای فراوان نشانه برکت و فراوانی
- محبوبیت تاریخی در اسطورههای ایرانی
2. هندوانه
هندوانه دومین میوه نمادین است:
- ذخیره از تابستان — نشانه پایداری
- آب فراوان برای روزهای زمستانی
- در ایران سنت تقدیم هندوانه به مهمانان شب یلدا ادامه دارد
3. آجیل خشک
سفره شب یلدا با آجیل پر است:
- بادام، پسته، گردو، فندق
- خرما، کشمش، انجیر خشک
- توت خشک، زرشک، آلبالو
4. فال حافظ
تنها چیزی که شب یلدا را کاملاً ایرانی میکند: خواندن دیوان حافظ:
- خانواده دور هم جمع میشوند
- بزرگترین فرد دیوان حافظ را بر میدارد
- هر فرد آرزویی میکند و کتاب را تصادفی باز میکند
- اولین غزل خوانده میشود و معنی آن به عنوان پیغام آینده در نظر گرفته میشود
شعر معروف از حافظ که برای یلدا خوانده میشود:
«صبح پیروزی به ما خواهد رسید
دیشب آخرین چله بود ای دل»
«ای تخت رواق فلک یلدا
شب با تو چه طولها کشید»
5. شبنشینی
شب یلدا یک شب طولانی، گرم و شاد است:
- شعر میخوانند
- داستان قدیمی نقل میکنند
- مادربزرگها فولکلور میگویند
- بازی مهره ای ("Bonjol") با گردو
- خانوادههای گسترده دور هم جمع میشوند
آیا یلدا تعطیلی رسمی است؟
خیر، یلدا تعطیل رسمی نیست در ایران. بانکها، ادارات دولتی و مدارس باز هستند روز پس از یلدا.
اما در افغانستان و تاجیکستان، یلدا تا حدی به عنوان جشن ملی پذیرفته میشود.
برای تقویم کامل تعطیلات ایران 2026، /ir/calendar را ببینید.
رویداد نجومی: انقلاب زمستانی
از نظر علم نجوم:
- زمان دقیق انقلاب 2026: 21 دسامبر 2026 (ساعت ~ 15:50 UTC)
- در تهران: 19:20 ایران (15:50 UTC + 3:30 IRST)
- طول شب در تهران: 14 ساعت 12 دقیقه (طولانیترین در سال)
- طول روز در تهران: 9 ساعت 48 دقیقه (کوتاهترین در سال)
از این روز به بعد، روزها افزایش پیدا میکنند تا انقلاب تابستانی در ژوئن آینده.
نامهای مختلف یلدا
این جشن در فرهنگهای مختلف نامهای گوناگون دارد:
- یلدا (یا یَلدا) — فارسی، از واژه سریانی "ولدا" (تولد)
- چله بزرگ — فارسی (چله = ۴۰)، اشاره به ۴۰ روز آغاز زمستان
- شب چله — کوتاهشده
- یَلْدَه — تاجیکی
- یَلْدَا — کردی
ایران در ارقام
- مساحت: 1,648,195 km²
- جمعیت: ~ 90 میلیون
- پایتخت: تهران
- زبان رسمی: فارسی (پارسی)
- خط: نستعلیق
- تقویم رسمی: هجری شمسی (آذر 30 = 21 دسامبر 2026)
- تقویم آذری: تقویم سال تجارت در رمضان و عاشورا
شب یلدا 2027
شب یلدا 2027 در روز سهشنبه 21 دسامبر 2027 (30 آذر 1406) برگزار خواهد شد. تاریخ ثابت است — همیشه با انقلاب زمستانی همزمان است.
مراجع مرتبط
- تقویم تعطیلات ایران 2026
- دسامبر 2026 تقویم
- تقویم فارسی هجری شمسی
- نوروز - 21 مارس
- انقلاب زمستانی - 21 دسامبر
«ای دل، شب یلدا تمام شد و بشارت بهار رسید!» - یلدا مبارک، شب بسیار خوش!